‎.NET 11 آمد و پشتیبانی ‎.NET 8 و 9 تمام شد؛ به ‎.NET 10 مهاجرت کنیم یا ‎.NET 11؟

‎.NET 11 و C# 15 منتشر شدند و پشتیبانی ‎.NET 8 و 9 تمام شد. کدام نسخه را انتخاب کنیم، چه چیزی تازه است و مهاجرت را چطور پیش ببریم؟

انتشار ۶ دقیقه مطالعه

‏.NET 11 روز ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵) منتشر شد و همان روز پشتیبانی ‎.NET 8 و ‎.NET 9 تمام شد. اگر سرویس‌ها، APIها یا برنامه‌های دسکتاپ شما هنوز روی یکی از این دو نسخه اجرا می‌شوند، از این به بعد هیچ وصلهٔ امنیتی‌ای از مایکروسافت به آن‌ها نمی‌رسد. این مقاله سراغ تصمیمی می‌رود که باید اول بگیرید (‎.NET 10 یا ‎.NET 11)، تغییرات C# 15 و بقیهٔ ‎.NET 11 را مرور می‌کند و یک فهرست عملی برای مهاجرت می‌دهد.

روز ۱۰ نوامبر چه چیزی عوض شد؟

طبق اعلام رسمی مایکروسافت، ‎.NET 11 نسخه‌ای با پشتیبانی استاندارد (STS) و دو سال پشتیبانی است. همان روز آخرین وصله‌های نسخه‌های قبلی هم منتشر شد: 8.0.34 برای ‎.NET 8 و 9.0.23 برای ‎.NET 9. سیاست پشتیبانی ‎.NET حالا هر دو را خارج از پشتیبانی فهرست کرده است.

«خارج از پشتیبانی» یعنی برنامهٔ شما از کار نمی‌افتد؛ یعنی دیگر وصلهٔ امنیتی و رفع اشکال در کار نیست و با ابزارها، ایمیج‌های کانتینر و کتابخانه‌هایی که جلو می‌روند، روزبه‌روز اصطکاک بیشتری پیدا می‌کنید. برای هر سرویسی که رو به اینترنت است یا با داده‌های مشتری کار می‌کند، این ریسکی است که باید برایش برنامه داشت، نه این‌که نادیده‌اش گرفت.

‎.NET 10 یا ‎.NET 11؟

توصیهٔ مایکروسافت ساده است: برای جدیدترین قابلیت‌ها ‎.NET 11 را انتخاب کنید و اگر چرخهٔ پشتیبانی بلندمدت (LTS) با شرایطتان جورتر است، ‎.NET 10 را. اما جدول پشتیبانی این انتخاب را جالب‌تر از همیشه می‌کند:

نسخه

نوع

تاریخ انتشار

پایان پشتیبانی

‎.NET 11

STS

۱۰ نوامبر ۲۰۲۶

۱۴ نوامبر ۲۰۲۸

‎.NET 10

LTS

۱۱ نوامبر ۲۰۲۵

۱۴ نوامبر ۲۰۲۸

‎.NET 9

STS

۱۲ نوامبر ۲۰۲۴

۱۰ نوامبر ۲۰۲۶

‎.NET 8

LTS

۱۴ نوامبر ۲۰۲۳

۱۰ نوامبر ۲۰۲۶

پشتیبانی ‎.NET 10 و ‎.NET 11 در یک روز تمام می‌شود. سیاست پشتیبانی همین را می‌گوید: نسخه‌های LTS سه سال پشتیبانی می‌گیرند و نسخه‌های STS تا یک سال بعد از نسخهٔ بعدی، که چون نسخه‌ها هر دوازده ماه منتشر می‌شوند، دو سال می‌شود. مایکروسافت تأکید می‌کند کیفیت و سرویس‌دهی LTS و STS یکی است و فقط طول پشتیبانی فرق دارد.

پس برای تیمی که امروز از ‎.NET 8 یا 9 مهاجرت می‌کند، بازهٔ پشتیبانی در هر دو حالت یکسان است و سؤال اصلی دربارهٔ قابلیت‌ها و ریسک است:

  • ‎.NET 11 را انتخاب کنید اگر C# 15، SDK سریع‌تر و کتابخانه‌های تازه را می‌خواهید و وابستگی‌هایتان از آن پشتیبانی می‌کنند.

  • ‎.NET 10 را انتخاب کنید اگر یکی از وابستگی‌های کلیدی (درایور پایگاه داده، کتابخانهٔ رابط کاربری، بستهٔ داخلی) هنوز روی ‎.NET 11 آزموده نشده، یا قوانین سازمانتان نسخهٔ LTS می‌خواهد.

C# 15: نوع‌های اجتماع (Union) و سلسله‌مراتب بسته

C# 15 نسخهٔ پیش‌فرض زبان برای پروژه‌های ‎.NET 11 است و مهم‌ترین قابلیتش نوع‌های اجتماع (union types) است: مقداری که دقیقاً یکی از چند نوع اعلام‌شده است و عبارت‌های switch بررسی می‌کنند که همهٔ حالت‌ها پوشش داده شده باشند. مثال مایکروسافت جست‌وجوی محصولی است که یا محصول را پیدا می‌کند یا می‌گوید پیدا نشد:

public sealed record Product(int Id, string Name);
public sealed record ProductNotFound(int Id);
public union ProductLookup(Product, ProductNotFound);

string message = result switch
{
Product product => $"Found {product.Name}",
ProductNotFound missing => $"No product with ID {missing.Id}",
};

حالا نوع خروجی به هر فراخواننده دقیقاً می‌گوید باید کدام نتیجه‌ها را مدیریت کند. دیگر لازم نیست برای برگرداندن «یا این یا آن» سراغ object، یک واسط نشانه‌گذار یا کلاس پایهٔ ساختگی بروید و کامپایلر می‌تواند بررسی کند چیزی جا نیفتاده باشد. در کدهای بک‌اند که پر از نتیجه‌های «موفق یا یک خطای مشخص» است، این یک دسته از غافلگیری‌های زمان اجرا را حذف می‌کند.

C# 15 سلسله‌مراتب بسته (closed hierarchies) را هم اضافه کرده است: کلاسی که closed باشد، ارث‌بری مستقیم از خودش را به همان اسمبلی محدود می‌کند؛ پس کامپایلر همهٔ زیرنوع‌ها را می‌شناسد و می‌تواند الگوها را روی آن‌ها بررسی کند. قاعدهٔ سرانگشتی مایکروسافت: union نوع‌های موجود را کنار هم می‌گذارد و سلسله‌مراتب بسته برای مدل‌هایی است که ارث‌بری‌شان دست خود شماست.

تغییرات کوچک‌تر هم هست: آرگومان در عبارت‌های مجموعه (مثلاً ساختن یک HashSet با مقایسه‌گر حساس‌نبودن به بزرگی و کوچکی حروف، داخل همان نحو [...])، ایندکسرهای extension و break و continue برچسب‌دار. هیچ‌کدام به نسخهٔ پیش‌نمایش زبان نیاز ندارند. کار جداگانه روی ایمنی حافظه هنوز در مرحلهٔ پیش‌نمایش است.

تغییرات کوچکی که هر روز وقت صرفه‌جویی می‌کنند

بخشی از مفیدترین تغییرات در ابزارهاست:

  • SDK حالا به‌طور پیش‌فرض از میزبان CLI با Native AOT استفاده می‌کند؛ پس دستورهایی مثل help و پرسیدن نسخه بدون راه‌اندازی CLI مدیریت‌شده اجرا می‌شوند.

  • سرور MSBuild به‌طور پیش‌فرض بین اجراهای CLI گرم می‌ماند و کار تکراری راه‌اندازی کم می‌شود.

  • NuGet تنظیمی برای حداقل سنِ انتشار بسته پیدا کرده است تا تیم‌ها بتوانند صبر کنند و نسخه‌های تازه‌منتشرشده بلافاصله انتخاب نشوند. مایکروسافت تأکید می‌کند این یک کنترل اضافه است، نه جایگزین بررسی آسیب‌پذیری‌ها و مرور وابستگی‌ها.

  • انتشار کانتینر با SOURCE_DATE_EPOCH چکیدهٔ ایمیج تکرارپذیر می‌سازد و لایه‌های تکراری را دوباره بارگذاری نمی‌کند.

  • دستور dotnet new mcpserver یک پروژهٔ سرور Model Context Protocol با یک ابزار نمونهٔ آماده می‌سازد که بر پایهٔ SDK رسمی MCP برای C# است.

کتابخانه‌ها، ASP.NET Core و EF Core

در کتابخانه‌های پایه:

  • فشرده‌سازی داخلی Zstandard؛

  • اجرای ساده‌تر فرایندها: متدهای یک‌مرحله‌ای که فرایند را اجرا می‌کنند و خروجی و کد پایانش را می‌گیرند؛

  • چهار مبدل جریان درون‌حافظه‌ای (ReadOnlyMemoryStream، WritableMemoryStream، ReadOnlySequenceStream و StringStream) که داده‌های موجود را بدون کپی کردن، به شکل Stream در اختیار می‌گذارند؛

  • متد FullJoin در LINQ که عضوهای بی‌جفت هر دو طرف را نگه می‌دارد و برای تطبیق داده‌ها، مثل مقایسهٔ دو موجودی انبار، به کار می‌آید.

در ASP.NET Core، اعتبارسنجی حالا می‌تواند ناهمگام باشد؛ با APIهای تازهٔ ناهمگام DataAnnotations، اعتبارسنج می‌تواند منتظر یک جست‌وجو در پایگاه داده بماند بی‌آن‌که یک رشته را مسدود کند. سندهای تولیدشده به‌طور پیش‌فرض OpenAPI 3.2 هستند و Blazor مؤلفهٔ CacheView را اضافه کرده که خروجی رندرشدهٔ یک زیردرخت از مؤلفه‌ها را در رندر ایستای سمت سرور ذخیره می‌کند. ‎.NET MAUI هم حالا به‌طور پیش‌فرض از CoreCLR استفاده می‌کند.

EF Core 11 به ‎.NET 11 نیاز دارد. قابلیت‌های جست‌وجوی برداری آن برای SQL Server آزمایشی‌اند؛ پس فعلاً برای ارزیابی‌اند، نه برای ساختن قابلیت‌های محیط عملیاتی.

فهرست عملی مهاجرت برای تیم‌ها

  1. همهٔ سرویس‌ها و نسخهٔ اجرای هر کدام را فهرست کنید؛ از جمله سرویس‌های پس‌زمینه، کارهای زمان‌بندی‌شده و ایمیج‌های پایهٔ کانتینر، نه فقط API اصلی.

  2. برای هر سرویس مقصد را انتخاب کنید: ‎.NET 11 جایی که وابستگی‌ها آماده‌اند، ‎.NET 10 جایی که نیستند. هر دو تا ۱۴ نوامبر ۲۰۲۸ پشتیبانی می‌شوند.

  3. اول وابستگی‌ها را بررسی کنید. درایورهای پایگاه داده، ORMها، کتابخانه‌های رابط کاربری و بسته‌های داخلی معمولاً جایی‌اند که مهاجرت گیر می‌کند.

  4. تغییرات ناسازگار اجرا، ASP.NET Core و EF Core را پیش از عوض کردن چارچوب هدف بخوانید و بعد کل آزمون‌ها را اجرا کنید.

  5. زنجیرهٔ استقرار را به‌روز کنید: ایمیج‌های پایهٔ کانتینر، ایمیج‌های CI و سرورها باید نسخهٔ جدید اجرا را داشته باشند.

  6. قدم‌به‌قدم مهاجرت کنید: اول یک سرویس کم‌ریسک، بعد بقیه. بعد از هر قدم لاگ‌ها و کارایی را زیر نظر بگیرید.

  7. تنظیم حداقل سن انتشار NuGet را بخشی از سیاست وابستگی‌هایتان کنید؛ یک لایهٔ حفاظتی ارزان اضافه است.

اگر چند سرویس دارید، الان زمان خوبی است که استثناهای «هنوز کار می‌کند» را هم کنار بگذارید. نسخهٔ بدون پشتیبانی بدهی فنی‌ای است که هر ماه بزرگ‌تر می‌شود، چه چیزی خراب شود و چه نشود.

منابع