پایتون ۳٫۱۵ آمد و ۳٫۱۰ بازنشسته شد؛ راهنمای عملی ارتقا برای تیم‌ها

پایتون ۳٫۱۵ با ایمپورت تنبل، frozendict، پروفایلر Tachyon و UTF-8 پیش‌فرض منتشر شد و پشتیبانی ۳٫۱۰ تمام شد. چه چیزی عوض شده، چه چیزی می‌شکند و ارتقا را از کجا شروع کنیم.

انتشار ۸ دقیقه مطالعه

پایتون ۳٫۱۵ روز ۹ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد؛ یک هفته قبل از آن، در ۱ اکتبر، عمر پشتیبانی پایتون ۳٫۱۰ تمام شده بود. اگر اسکریپت‌ها، خط‌لوله‌های داده یا سرویس‌های وب شما هنوز روی ۳٫۱۰ اجرا می‌شوند، از این به بعد هیچ وصلهٔ امنیتی‌ای به آن‌ها نمی‌رسد. پس این پاییز زمان خوبی برای برنامه‌ریزی ارتقاست، و ۳٫۱۵ نسخه‌ای است که ارزش ارتقا را دارد: ایمپورت تنبل (lazy import)، نوع داخلی frozendict، یک پروفایلر نمونه‌برداری تازه و تغییری که احتمالاً بیشتر از همه غافلگیرتان می‌کند: UTF-8 به‌عنوان کدگذاری پیش‌فرض متن در همه‌جا.

در این راهنما می‌بینیم چه چیزی عوض شده، چه چیزی ممکن است بشکند و تیم‌ها کار ارتقا را به چه ترتیبی جلو ببرند.

هر نسخهٔ پایتون الان کجاست؟

راهنمای توسعه‌دهندگان پایتون وضعیت پشتیبانی فعلی را این‌طور نشان می‌دهد. نسخه‌های اصلی حالا هر سال در ماه اکتبر منتشر می‌شوند، حدود دو سال نسخهٔ رفع اشکال می‌گیرند و بعد تا پنج سال پس از انتشار فقط وصلهٔ امنیتی.

نسخه

وضعیت

انتشار

پایان پشتیبانی

۳٫۱۵

رفع اشکال

۹ اکتبر ۲۰۲۶

اکتبر ۲۰۳۱

۳٫۱۴

رفع اشکال

۷ اکتبر ۲۰۲۵

اکتبر ۲۰۳۰

۳٫۱۳

فقط امنیتی

۷ اکتبر ۲۰۲۴

اکتبر ۲۰۲۹

۳٫۱۲

فقط امنیتی

۲ اکتبر ۲۰۲۳

اکتبر ۲۰۲۸

۳٫۱۱

فقط امنیتی

۲۴ اکتبر ۲۰۲۲

اکتبر ۲۰۲۷

۳٫۱۰

پایان عمر

۴ اکتبر ۲۰۲۱

۱ اکتبر ۲۰۲۶

طبق برنامهٔ انتشار ۳٫۱۵ (PEP 790)، نسخه‌های ۳٫۱۵٫۱ و ۳٫۱۵٫۲ منتشر شده‌اند (۲۱ و ۲۶ اکتبر) و ۳٫۱۵٫۳ برای ۱ دسامبر برنامه‌ریزی شده است. خیلی از تیم‌ها پیش از بردن نسخهٔ تازه به محیط عملیاتی، منتظر یکی دو نسخهٔ رفع اشکال اول می‌مانند؛ این انتظار دیگر تمام شده است.

اگر روی ۳٫۱۰ یا ۳٫۱۱ هستید، انتخابتان بین ۳٫۱۴ و ۳٫۱۵ است. هر دو در پشتیبانی کامل‌اند. اگر بسته‌های کلیدی‌تان برای ۳٫۱۵ wheel منتشر کرده‌اند، ۳٫۱۵ را بردارید؛ وگرنه همین حالا به ۳٫۱۴ بروید و ۳٫۱۵ را برای سال بعد بگذارید.

UTF-8 پیش‌فرض: اولین چیزی که باید آزمایش کنید

تا امروز، open("data.txt") بدون آرگومان encoding از کدگذاری محلی (locale) سیستم‌عامل استفاده می‌کرد. در لینوکس و مک این معمولاً از قبل UTF-8 بود. اما در ویندوز، صفحه‌کد سیستم به کار می‌رفت و روی ویندوزی که روی فارسی یا عربی تنظیم شده، این صفحه‌کد معمولاً cp1256 است.

در ۳٫۱۵، همان‌طور که PEP 686 پیش‌بینی کرده بود، پایتون مستقل از محیط از UTF-8 استفاده می‌کند. صفحهٔ تغییرات نسخه صریح می‌گوید که این فقط وقتی اعمال می‌شود که آرگومان کدگذاری داده نشده باشد.

در عمل یعنی:

  • کدی که فایل‌های خودش را می‌نویسد و می‌خواند، همچنان کار می‌کند و رفتار ویندوز و لینوکس یکی می‌شود.

  • فایل‌های قدیمی‌ای که نسخه‌های قبلی پایتون در ویندوز بدون کدگذاری صریح نوشته‌اند ممکن است cp1256 یا صفحه‌کد دیگری باشند. خواندن آن‌ها در ۳٫۱۵ می‌تواند خطای UnicodeDecodeError بدهد یا، بدتر از آن، متن فارسی و عربی را به هم بریزد.

  • خروجی‌های CSV که در ابزارهای قدیمی باز می‌شوند، فایل‌های لاگ و فایل‌های تنظیماتی که در ویندوز دستی ویرایش شده‌اند، مظنون‌های همیشگی‌اند.

سه ابزار کمک می‌کند:

  1. مجموعهٔ آزمون‌ها را روی نسخهٔ فعلی پایتون با -X warn_default_encoding (یا PYTHONWARNDEFAULTENCODING=1) اجرا کنید. هر open() بدون کدگذاری یک EncodingWarning می‌دهد و فهرستی از جاهایی که باید اصلاح شوند به دست می‌آید.

  2. encoding="utf-8" را صریح بنویسید، یا هر جا واقعاً منظورتان کدگذاری سیستم است encoding="locale". هر دو از ۳٫۱۰ به بعد کار می‌کنند.

  3. به‌عنوان راه فرار موقت، PYTHONUTF8=0 یا -X utf8=0 رفتار قبلی را برمی‌گرداند. از آن برای باز کردن گره یک انتشار استفاده کنید، نه به‌عنوان تنظیم دائمی.

ایمپورت تنبل: شروع سریع‌تر بدون بردن ایمپورت‌ها داخل تابع

برنامه‌های بزرگ و ابزارهای خط فرمان معمولاً بیشتر زمان شروعشان را صرف ایمپورت ماژول‌هایی می‌کنند که در آن اجرا اصلاً استفاده نمی‌شوند. تا حالا راه‌حل این بود که ایمپورت‌ها را به داخل تابع‌ها ببریم، که وابستگی‌ها را در کل کد پخش می‌کند.

PEP 810 کلیدواژهٔ نرم lazy را اضافه می‌کند:

lazy import json
lazy from pathlib import Path

print("Starting up...") # json and pathlib are not loaded yet
data = json.loads('{"key": "value"}') # json is loaded here

ماژول اولین باری که نامش استفاده شود بارگذاری می‌شود. اگر بارگذاری شکست بخورد، خطا همان‌جا رخ می‌دهد و ردگیری خطا (traceback) هم محل استفاده و هم خط ایمپورت اصلی را نشان می‌دهد.

چند قاعده که باید بدانید:

  • lazy فقط در سطح ماژول مجاز است؛ نه داخل تابع، کلاس یا بلوک try، و نه با ایمپورت * یا __future__.

  • -X lazy_imports=all یا PYTHON_LAZY_IMPORTS=all همهٔ ایمپورت‌ها را بدون تغییر کد تنبل می‌کند و با sys.set_lazy_imports_filter() می‌توانید این را به بسته‌های خودتان محدود کنید.

  • کتابخانه‌هایی که هنوز از نسخه‌های قدیمی‌تر پشتیبانی می‌کنند، می‌توانند نام ماژول‌ها را در __lazy_modules__ بنویسند تا import معمولی آن‌ها در ۳٫۱۵ تنبل شود.

ایمپورت تنبل زمان اجرای کد سطح بالای ماژول را عوض می‌کند. اگر یکی از ماژول‌هایتان هنگام ایمپورت افزونه ثبت می‌کند یا چیزی را تغییر می‌دهد، آن را عادی (eager) نگه دارید.

نوع‌ها و نحوهای تازه‌ای که واقعاً به کار می‌آیند

frozendict (PEP 814) یک نگاشت تغییرناپذیر و قابل‌هش است. ترتیب درج را نگه می‌دارد، در مقایسه ترتیب را نادیده می‌گیرد و با json، pickle، copy و pprint کار می‌کند. زیرکلاس dict نیست، پس کدی که isinstance(x, dict) را بررسی می‌کند آن را نمی‌پذیرد؛ به‌جایش collections.abc.Mapping را بررسی کنید. کاربردهای خوبش: تنظیماتی که یک بار بارگذاری می‌شود، کلید کش و آرگومان‌های پیش‌فرضی که نباید هرگز تغییر کنند.

مقدارهای نگهبان (sentinel) (PEP 661) نوع داخلی sentinel را می‌گیرند و الگوی رایج _MISSING = object() را با چیزی جایگزین می‌کنند که نمایش خوانا دارد، در کپی هویتش حفظ می‌شود و در راهنمای نوع (type hint) هم کار می‌کند.

باز کردن (unpacking) در comprehension (PEP 798) داده‌های تودرتو را بدون itertools.chain صاف می‌کند:

lists = [[1, 2], [3, 4], [5]]
[*L for L in lists] # [1, 2, 3, 4, 5]

dicts = [{"a": 1}, {"b": 2}, {"a": 3}]
{**d for d in dicts} # {'a': 3, 'b': 2}

پروفایل‌گیری و کارایی

پایتون ۳٫۱۵ پروفایلرهایش را زیر بستهٔ تازهٔ profiling جمع کرده است. profiling.tracing همان cProfile قدیمی است (که به‌عنوان نام مستعار می‌ماند) و ماژول قدیمی profile منسوخ شده و در ۳٫۱۷ حذف می‌شود.

افزودهٔ اصلی Tachyon است: یک پروفایلر نمونه‌برداری آماری در profiling.sampling. می‌تواند بدون راه‌اندازی دوباره، با شناسهٔ فرایند (PID) به برنامهٔ در حال اجرا وصل شود، تا ۱ میلیون بار در ثانیه نمونه بگیرد، زمان واقعی، زمان CPU، زمان نگه‌داشتن GIL یا زمان رسیدگی به استثناها را بسنجد و خروجی را به شکل نمودار شعله‌ای (flame graph)، نقشهٔ حرارتی برای هر خط کد، فایل Firefox Profiler یا نمای زندهٔ شبیه top بدهد. برای یک سرویس عملیاتی کند، دیگر لازم نیست پروفایلر شخص ثالث روی سرور نصب کنید.

کامپایلر آزمایشی JIT هم بهتر شده است. تیم هستهٔ پایتون در مجموعهٔ آزمون pyperformance میانگین هندسی ۷ تا ۸ درصد بهبود نسبت به مفسر استاندارد روی x86-64 لینوکس و ۱۱ تا ۱۲ درصد روی مک AArch64 (در مقایسه با مفسر tail-calling) گزارش کرده است؛ نتیجهٔ آزمون‌های تکی از حدود ۱۵ درصد کندتر تا بیش از دو برابر سریع‌تر متغیر است. JIT هنوز هنگام ساخت پایتون باید فعال شود، پس پیش از اینکه رویش حساب کنید، بار کاری خودتان را بسنجید.

چه چیزهایی ممکن است بشکند؟ فهرستی کوتاه

غیر از کدگذاری، یادداشت‌های مهاجرت چند تغییر کوچک را فهرست می‌کنند که در کد واقعی دیده می‌شوند:

  • argparse: در add_argument('-f', '-foo') مقدار dest حالا foo است، نه f. اگر به نام قبلی وابسته بودید، dest= را صریح بدهید.

  • sqlite3: همهٔ پارامترهای sqlite3.connect() جز database حالا فقط با نام (keyword-only) پذیرفته می‌شوند.

  • base64: urlsafe_b64decode() دیگر padding را الزامی نمی‌داند؛ اگر اعتبارسنجی‌تان به آن تکیه داشت، padded=True بدهید.

  • unittest: assertWarns() دیگر هشدارهای دسته‌های دیگر را نمی‌بلعد، پس ممکن است آزمون‌ها هشدارهایی را چاپ کنند که قبلاً پنهان بودند.

  • منسوخ‌شده‌ها: ماژول‌ها و تابع‌هایی که قرار است در ۳٫۱۶ و ۳٫۱۷ حذف شوند در صفحهٔ تغییرات آمده‌اند. یک بار آزمون‌ها را با -W error::DeprecationWarning اجرا کنید تا آن‌ها را ببینید.

برای نویسندگان افزونه‌های C، نسخهٔ ۳٫۱۵ یک ABI پایدار برای ساخت‌های بدون GIL (abi3t) اضافه کرده و frame pointer را به‌طور پیش‌فرض فعال می‌کند؛ سیستم‌های ساخت بومی که پرچم‌های کامپایلر پایتون را نادیده می‌گیرند، باید همین پرچم‌ها را خودشان اضافه کنند.

برنامهٔ ارتقا برای تیم‌ها

  1. فهرست‌برداری. همهٔ جاهایی را که پایتون اجرا می‌شود بنویسید: سرورها، کانتینرها، ایمیج‌های CI، کارهای زمان‌بندی‌شده و سیستم‌های توسعه‌دهندگان. هر چیزی که روی ۳٫۱۰ است، اول فهرست.

  2. بررسی وابستگی‌ها. مطمئن شوید بسته‌های مهمتان برای ۳٫۱۵ (یا ۳٫۱۴) wheel منتشر کرده‌اند. نبودن wheel برای یک بستهٔ کامپایل‌شده رایج‌ترین مانع است.

  3. پیدا کردن فرض‌های کدگذاری. آزمون‌ها را روی نسخهٔ فعلی با -X warn_default_encoding اجرا کنید و کدگذاری صریح اضافه کنید. فایل‌های دادهٔ قدیمی ویندوزی را تبدیل کنید.

  4. افزودن ۳٫۱۵ به CI کنار نسخهٔ فعلی و رفع شکست‌ها و هشدارهای تازه.

  5. اول یک سرویس را ارتقا دهید، ترجیحاً یک ابزار خط فرمان یا یک کار زمان‌بندی‌شده که ایمپورت تنبل و پروفایلر تازه در آن زود نتیجه نشان دهند.

  6. گسترش، و بعد به‌روزرسانی ایمیج‌های پایه و requires-python تا پروژه‌های تازه از اول روی نسخهٔ جدید شروع شوند.

منابع